e
sv

Mantar krizi: Global besin arzını tehdit ediyor

91 okunma — 05 Mayıs 2023 07:48

Dünyanın en kıymetli eserlerine yönelik süratle artan mantar hücumlarının gezegenin gelecekteki besin arzını tehdit ettiğini belirten bilim insanları, mantar patojenleriyle çaba edilmemesinin “küresel bir sıhhat felaketine” yol açabileceği ihtarında bulundu.

Mantarlar halihazırda mahsullerin açık orta en büyük yok edicileri pozisyonunda. Mantarlar epeyce dirençlidirler ve rüzgarla uzun aralar kat edebilirler. Ayrıyeten son derece uyumludurlar ve aktarılanlara nazaran birçoğu yaygın mantar ilaçlarına karşı direnç geliştirmiş vaziyette.

Donanımhaber’de yer alan çalışmaya nazaran araştırmacılar, iklim krizinin sıcaklıkların artmasına ve mantar enfeksiyonlarının giderek kutuplara yanlışsız ilerlemesine yol açması nedeniyle mantar hastalıklarının tesirinin daha da kötüleşmesinin beklendiğini söylüyor.

Mantar patojenleri 1990’lardan bu yana yılda yaklaşık 7 km süratle daha yüksek enlemlere gerçek hareket ediyor. Olağanda tropik bölgelerde görülen buğday sap pası enfeksiyonları İngiltere ve İrlanda’da rapor edilmeye dahi başladı. Uzmanlar artan sıcaklıklara ahenk sağlayan mantar patojenlerinin insanlara da bulaşma riskinin olduğunu aktarıyor.

ZOMBİ OLMAYACAĞIZ FAKAT AÇ KALMA İHTİMALİMİZ VAR

Bilim insanları, daha yüksek sıcaklıkların mantar patojenlerinin yeni varyantlarının ortaya çıkmasına neden olduğunu, daha çok fırtınaların ise mantar sporlarını daha uzaklara yayabileceğini söylüyor. Bu mevzuda yapılan çalışmanın ortak müellifi Exeter Üniversitesi’nden Prof Sarah Gurr, mantarların son vakitlerde kamuoyunun dikkatini, mantarların insan beyinlerini enfekte ettiği tanınan TV dizisi The Last of Us aracılığıyla çektiğini söyledi: “Bu öykü bilim kurgu olsa da, mantar enfeksiyonlarının süratle global ölçekte yayılmasının neden olacağı global bir sıhhat felaketiyle karşı karşıya kalabileceğimiz konusunda ikazda bulunuyoruz. Buradaki yakın tehdit zombilerle ilgili değil, global açlıkla ilgili.”

Nature bilim mecmuasında yayınlanan bir makalede yer alan ihtarda, yetiştiricilerin halihazırda mahsullerinin yüzde 10 ila yüzde 23’ünü mantar hastalığı nedeniyle kaybettikleri belirtildi. En kıymetli beş eserde gerçekleşen -pirinç, buğday, mısır, soya fasulyesi ve patates- enfeksiyonlar yüz milyonlarca insanı besleyebilecek yıllık kayıplara neden olmakta.

Fungusit tarım ilaçları yaygın olarak kullanılıyor lakin mantarlar bu ilaçlara karşı süratle direnç geliştiriyor. Hasebiyle bilim insanları tahlilin mantar enfeksiyonuna dirençli bir dizi gen taşıyan tohum karışımlarının ekilmesinde olduğunu düşünüyor. 2022 yılında Danimarka’daki buğdayın yaklaşık dörtte biri bu halde yetiştirildi. Bilim beşerlerine nazaran teknoloji de yardımcı olabilir; insansız hava araçları ve yapay zeka, salgınların daha erken tespit edilmesini ve denetim edilmesini sağlayabilir.

Exeter Üniversitesi’nden bir takımın kısa mühlet evvel keşfettiği bileşikler sayesinde, mantarlardaki çeşitli biyolojik süreçleri maksat alan ve direnç geliştirmeyi çok daha sıkıntı hale getiren kimyasallar geliştiriliyor. Fakat bilim insanları mantar patojeni araştırmalarının önemli formda yetersiz finansman sahip olduğunun altını çiziyor.

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli