e
sv

Bayan can kederinde

234 okunma — 29 Temmuz 2022 12:48

Yazar Gaye Boralıoğlu, “Dünyadan Aşağı” romanıyla 2018 His Asena “Kadının Hâlâ İsmi Yok” mükafatını aldı. Merasim, Haziran’ın 20’sinde Karaköy Mahkeme Lokantası’ndaydı. Mükafatla verilen 10 bin TL’yi Mor Çatı’ya bağışlayan Boralıoğlu, konuşmasında, “Dünyanın alacakaranlığında edebiyat sürekli benim için bir sığınak oldu. Bu mükafatın manevi bedeli benim için çok büyük. Bu sığınakta yalnız olmadığımı hissediyorum. Mükafatın maddi kıymetini ise eziyet gören bayanlara bir sığınak olması umuduyla Mor Çatı Bayan Sığınağı Vakfı’na bağışlıyorum” dedi. Boralıoğlu ile merasim öncesi bir ortaya geldik. His Asena, bayanların nafaka hakkına yönelik tehditler ve erkeklik hallerine dair söyleştik. Boralıoğlu, “Erkeklik hali babadan oğula hatta anneden oğula sirayet eden ve çok derinlere işleyen bir sorun. Eğitim, teorik bilgi, her gün çeşitli mecralarda bu hususa dikkat çekilmesi… Hiçbir şey kâr etmiyor” diyor.

Boralıoğlu, “Aile dediğimiz şey sırlarla örülüdür ve bu sırlar sürekli erkekleri korur” diyor.

Fotoğraflar: Kaan Sağanak

– Evvel mükafatı sorayım. Ne hissettirdi size?

Dünyadan Aşağı’nın bir mükafatla onurlandırılması elbette ki beni keyifli etti. Mükafatlar sırf yapıtı ya da muharriri onurlandırmakla kalmaz, birebir vakitte edebiyat yolunda yürüyen genç müelliflerin yolunu da aydınlatır. Dünyadan Aşağı’nın bu türlü bir ışık olma ihtimali beni memnun ediyor. Öte yandan bayan cinayetlerinin, bayana yönelik şiddetin, hak gasplarının yaşandığı şu periyotta, bu mükafatın bayan haklarına vurgu yapması ve His Asena’nın ismini taşıması ayrıyeten değerli alışılmış ki.

– His Asena’dan kelam etmişken devam edelim. His Asena’yı birinci kaç yaşınızda okumuştunuz? Sizde nasıl bir tesir bırakmıştı?

İlk gençliğimde okudum. O vakitler feminizm tartışmaları ağır bir halde muhakkak etraflarda yapılıyordu. Lakin dar alandaydı. Daha çok entelektüel, bu hususta duyarlığı olan bayanlar keder anlatma uğraşı içindeydiler. En değerli sorun kitleselleşme, farklı gelir ve eğitim kümesinden bayanlara ulaşma, harekete geçirme konusuydu. Bu manada His Asena ve Bayanın İsmi Yok kitabı değerli bir fonksiyonu üstlendi. Bayan sorunu bir anda ummadığımız etraflarda tartışılmaya başlandı. Güya bir fitil ateşlenmiş üzereydi. O yangın hâlâ sürüyor.

HAYATLARIMIZA SİNSİCE GİREN ŞEY

– His Asena’yı unutulmaz kılan şey ne size nazaran? Devrimci mi, isyankâr mı, güçlü mü, hırslı mı?

Duygu Asena’yı şahsen de tanıma imkanım oldu. Daha öğrenciyken çalışmaya başladığım İrtibat Yayınları’nda Bayanca Dergisi’ni çıkarıyordu. Bence en kıymetli özelliği güçlü, mücadeleci kişiliğinin yanında son derece şık bir insan oluşunda, bu güçlü savaşı büyük bir incelikle sürdürebilmesindeydi.

– Kitabınızla ilgili bir söyleşinizde, “Günümüz erkeklik halinin bayanın üzerine çöken, tanımı sıkıntı, inkâr ve sahteliklerle dolu ağır bir yükü var. Fark edilmesi, tanım edilmesi, başa çıkılması daha güç olan saklı bir şiddet bu. Beşerde vicdan yükleri bırakan, kuşkuya düşüren, ikircikli bir şiddet. Tahminen bu cümleler birden fazla erkek için pek bir şey söz etmeyecektir, lakin bayanların birden fazla çok güzel tanıyor. Ben Hilmi Aydın üzerinde bu çeşit bir erkek halini resmettim” diyorsunuz. Biraz daha açar mısınız bu mevzuyu?

Erkeklik hali, babadan oğula hatta anneden oğula sirayet eden ve çok derinlere işleyen bir sorun. Eğitim, teorik bilgi, her gün türlü mecralarda bu bahse dikkat çekilmesi… Hiçbir şey kâr etmiyor. Sinsi bir formda bu hal hayatlarımıza sirayet ediyor. Açıkça şiddet çok kötü, lakin teşhisi, sözü daha kolay olan bir durum. Öte yandan mesela alınganlıkla, mesela kıskançlıkla, mesela aşağılık kompleksleriyle örülmüş zımnî şiddetler var. Sözlerin altına gizlenmiş zavallılıklar bunlar. Dünyadan Aşağı’da riyakâr, kendine Müslüman bir karakter olan Hilmi Aydın üzerinden bu problemlere de değindim.

– Ve bu saklı şiddet çeşidiyle ilgili sizin tecrübeniz nedir? Nasıl kelama döktünüz?

Kişisel öykülerimi husus etmeyi çok sevmiyorum, fakat şunu söyleyebilirim. Etrafımda çok sayıda eğitimli, yaşını başını almış çift var. Bu çiftler içinde çoklukla bayanlar hem iş hem toplumsal hayatlarında etkinler ve ailenin geçimini onlar sağlıyor. Erkekler ise mızmız, tembel ve şikâyetçi. Üstelik konforlarına da pek düşkünler ve bunu da karılarından bekliyorlar. Alışılmış bu rol dağılımını kabullendikleri için bayanlar da eleştirilebilir, fakat ne yazık ki uzun vakitlere yayılan bu hale ne vakit gelindiği, o lafların nasıl yenilip yutulduğu bir muamma. Bu yalnızca bir örnek durum. Aile dediğimiz şey sırlarla örülüdür ve bu sırlar ebediyen erkekleri korur.

– Sizi biraz daha tanımak için soruyorum. Yazarlığın çeşitli yollarından geçtikten sonra içsel seyahatinizin sizi nereye getirdiğini ve feminizmle ilgili ne düşündüğünüzü merak ediyorum.

Şimdi sırf edebiyatla uğraşıyorum. Edebi zihin, kurgu, lisan… Sorunum buralarda. Okuyorum ve yazıyorum. Gaye kitle, zekâ düzeyi, ortalama zihin üzere insanı yaralayan problemlere hiç değmeden kendime bir alan yarattım. Bu manada hayatımın en keyifli periyodu diyebilirim. Yalnızca bazen ortak çalışma hallerini özlüyorum. Sonuçta edebi müelliflik dünyanın en yalnız işi ve beşerlerle birlikte üretebilmenin çok keyifli yanları da var. Önümüzdeki periyot ruh sıhhatimi bozmadan bu tıp ortak üretimlerin mümkün olup olmayacağına bakacağım. Feminizme gelince… Benim birinci gençliğimde çok daha hararetle tartışılan bir problemdi. Sayımız azdı, lakin sesimiz yüksekti. Bayanın varoluşu, tezahürü, hakları üzere daha felsefi sorunsalların etrafında tartışılabiliyordu. Artık daha çok bayan cinayetleri ve bayana yönelik şiddet bahisleri ön plana çıktı. Bayanlar can kederinde. Ortamda o kadar fazla gürültü var ki, feministlerin sesleri daha az duyuluyor.

ÖTESİ BOŞ OL DEYİP BOŞAMAKTIR

-Nafaka Hakkı Bayan Platformu’nun imza metnine birinci imza atan 100 tanınmış bayan ortasında yer aldınız. Bayanların çoğunlukla da alamadığı ortalama 200 TL’nin peşine niçin düştü erkekler ve iktidar?

Bunun ötesi “boş ol” deyip bayanı boşamaktır. Sıkıntı 200 lira falan değil elbette. Bütün düzenek bayanları iş ve iktidar alanlarından uzak tutmak, meskene hapsedip kucağına da bir, yok pardon üç çocuk verip unutturmak üzerine kurulmuş. Bayanın iş bulması, çalışabilir hale gelmesi başlı başına bir gayret alanı. Hal böyleyken bayana nafaka hakkın yok demek, onu bir evliliğin içine hapsetmek hasebiyle ömrünü bir adamın iki dudağının ortasına sıkıştırmak demek.

-Kadınları şiddet görse de evliliğin içine hapsetmeye çalışan bu anlayış her vakit vardı tahminen lakin artık çok daha yakıcı bir baskı var. Bir yandan da bayanlar artık değişti. Bu uğraşlar boşuna mı, yoksa bayanlar olarak kazanımlarımızı kaybedip tekrar aile içinde mi konumlanacağız?

Dünyayı bayanlar değiştirecek. AKP’yi iktidara başörtülü bayanlar taşıdı. Onları iktidardan yeniden o bayanlar indirecek. Artık başlarında bir tuhaflık hissediyorlar, bir müddet sonra o tuhaflığın nedenini dillendirip başkaldıracaklar. Baskılar her vakit oldu, devir periyot artıyor periyot dönem gevşiyor, lakin erkek hâkim bir toplumda yaşamak esasen bayan için baştan çaba etmeyi göze almak manasına geliyor. 8 Mart’ta sokağa çıkan bayanlar bize umut veriyor. Bayan çabasıyla ilgili ne kadar çok dernek, kurum, kuruluş var ve yenileri ekleniyor. Bir yandan baskılar artıyor, lakin bir yandan da bayan çabası yükseliyor. Bana kalırsa şu anda memleketin en muhalif kesiti.

İZLEMEYİ REDDEDİYORUM

-Pek çok senaryoya imza attınız. Gelecekte bu türlü bir projeniz var mı? Ya da sinema?

Çok özel kimi durumlar olmadığı sürece senaryo yazmayacağım. Bilhassa de dizi senaryosu. Senaryo yazmayı sevmediğimden değil fakat sonraki kademeler bir senarist için keyfi az, azabı bol süreçler. Onlardan uzak kalmak, sırf edebiyatla uğraşmak istiyorum.

-Şimdi izlediğiniz yerli yahut yabancı dizi var mı?

En son Years and Years’ı izledim. İngiliz imali bir HBO işi. Yakın gelecekle ilgili bir nevi distopya. Şu orta bu bahis üzerine düşünüyorum ve birtakım hikayeler de yazıyorum. Çok zekice yazılmış, farklı bir imal. Dizi izleyeceksem ekseriyetle başı sonu belirli, küçük dizileri tercih ediyorum. O iki yüz otuz beş dakikalık Türk dizilerinin bir dakikasını bile izlemeyi reddediyorum.

– Senaryosunu yazdığınız Bir İstanbul Masalı, Üzgünüm Leyla üzere iç ısıtacak bir dizi daha çekilmez mi?

Daha düzgünü de yapılabilir natürel. Ancak öbür bir ülkede, öteki kanallarda…

– Son soru da hayatla ortak kaygılarımıza dair olsun. Bazen insanın başından atamadığı şeyler oluyor, gündem ne kadar süratle akarsa aksın. Sizin başınızı bu sıralar ne meşgul ediyor? Ne üzüyor sizi?

Gündemin baş döndürücü bir süratle değişmesi beni çok bunaltıyor. Hiçbir şeyin üzerinde düşünmek, taşınmak, evirip çevirmek için fırsat kalmıyor. Sevinemiyorsunuz, bir anda o denli bir olay oluyor ki sevinmeye utanıyorsunuz. Üzülemiyorsunuz, o denli bir olay oluyor ki sizin kederiniz lafı edilmeye değmez hale geliyor. İnsanın başı dönüyor ve neye tutunacağını şaşırıyor. Bu halden çok muzdaribim.

– Ve bu sıralar neyle keyifli oluyorsunuz?

En çok yazarak, yazacaklarımı hayal ederek keyifli oluyorum.

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli